MEGA ENDÜSTRİ BÖLGELERİ VİZYONUNDA DİCLE HAVZASI DA YER ALMALI

Türkiye yeni bir sanayi hamlesinin eşiğinde.

Sanayi ve Teknoloji Bakan Mehmet Fatih Kacır tarafından açıklanan Sanayi Alanları Master Planı, Türkiye’nin üretim haritasını yeniden şekillendirmeyi hedefleyen önemli bir kalkınma vizyonu ortaya koyuyor.

Planın temel amacı açık:

Sanayiyi yalnızca Marmara Bölgesi’nde yoğunlaştırmak yerine Anadolu’nun farklı bölgelerine yaymak.

Bu kapsamda 13 ilde 16 mega endüstri bölgesi kurulması planlanıyor.

Toplam büyüklük yaklaşık 59 bin hektar.

Bu büyüklük, Türkiye’deki ortalama organize sanayi bölgelerinin yaklaşık 11 katı büyüklüğünde üretim alanları anlamına geliyor.

Yani burada söz konusu olan klasik sanayi bölgeleri değil.

Adeta üretim şehirleri.

Binlerce fabrikanın kurulacağı, lojistik merkezlerin oluşacağı, yan sanayinin gelişeceği ve ihracata yönelik üretimin güçleneceği dev üretim merkezleri.

Bu yaklaşım Türkiye’nin ekonomik geleceği açısından oldukça önemli bir adımdır.

Çünkü Marmara Bölgesi uzun yıllardır Türkiye’nin sanayi yükünü taşımaktadır.

Ancak artan nüfus yoğunluğu, yükselen arsa maliyetleri ve lojistik baskılar, deprem riski artık üretimin Anadolu’nun farklı bölgelerine yayılmasını zorunlu hale getirmiştir.

Dolayısıyla sanayinin Anadolu’ya yayılması hem ekonomik hem de stratejik bir gerekliliktir.

Ancak Türkiye’nin kalkınma meselesi yalnızca üretim kapasitesini artırmakla sınırlı değildir.

Aynı zamanda bölgesel denge meselesidir.

Uzun yıllardır Türkiye’nin ekonomik haritasına bakıldığında benzer bir tablo görülür.

Batı üretir.

Doğu göç verir.

Batı büyür.

Doğu iş arar.

Bu tabloyu değiştirebilmenin en etkili yolu ise üretim imkanlarını ülkenin farklı bölgelerine yaymaktır.

Tam da bu nedenle planlanan mega endüstri bölgeleri yalnızca bir sanayi yatırımı değil, aynı zamanda bölgesel kalkınma fırsatı olarak görülmelidir.

Bu fırsat değerlendirilirken Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun potansiyeli de güçlü biçimde dikkate alınmalıdır.

Özellikle de Dicle Havzası.

Türkiye haritasına dikkatle bakıldığında Güneydoğu Anadolu’nun ortasında dikkat çekici bir coğrafya bulunur.

Turabdin platosu.

Midyat ve Mardin çevresini kapsayan bu geniş plato kilometrelerce uzanan geniş ve yatırıma uygun arazilere sahiptir.

Yerleşim baskısı oldukça sınırlıdır.

Büyük ölçekli planlamalara uygun geniş alanlar bulunmaktadır.

Sanayi planlaması yapılırken en çok aranan özelliklerden biri de budur.

Geniş alan.

Uzun vadeli planlama imkanı.

Turabdin platosu bu açıdan son derece elverişli bir coğrafyadır, deprem riski azdır.

Bölgenin avantajları yalnızca arazi büyüklüğü ile sınırlı değildir.

Enerji altyapısı da önemli bir avantajdır.

Dicle Nehri üzerinde kurulu bulunan Prof. Dr. Veysel Eroğlu Ilısu Barajı, bölge için güçlü bir enerji kaynağıdır.

Elektrik üretimi, su altyapısı ve enerji güvenliği açısından bu tür yatırımlar sanayi gelişimi için önemli bir temel oluşturur.

Bir diğer önemli unsur ise lojistik avantajdır.

Sanayi yatırımlarının sürdürülebilir olması için liman bağlantıları ve ticaret yolları büyük önem taşır.

Turabdin platosu bu açıdan da stratejik bir konumdadır.

Karayolu ile kısa sürede Akdeniz limanlarına ulaşım mümkündür.

Özellikle Türkiye’nin önemli ihracat kapılarından olan Mersin Limanı ve İskenderun Limanı, bölge açısından güçlü lojistik avantajlar sunmaktadır.

Demiryolu bağlantılarının güçlendirilmesiyle bu lojistik avantaj daha da artabilir.

Ancak Dicle Havzası’nın stratejik önemi yalnızca liman bağlantılarıyla sınırlı değildir.

Bölgenin bir başka önemli avantajı da sınır ticareti ve uluslararası ticaret yollarına yakınlığıdır.

Türkiye’nin en önemli sınır kapılarından biri olan Habur Sınır Kapısı, Orta Doğu ticaretinin en yoğun geçiş noktalarından biridir.

Ayrıca Nusaybin Sınır Kapısı ve bölgedeki diğer sınır kapıları da uluslararası ticaret açısından büyük bir potansiyel taşımaktadır.

Bu sınır kapıları aracılığıyla Türkiye’den Irak’a, Suriye’ye ve Orta Doğu’nun diğer pazarlarına önemli ticaret akışları gerçekleşmektedir.

Bu noktada Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) da bölgenin ekonomik potansiyelini daha da güçlendiren büyük bir kalkınma projesidir.

GAP’ın tüm unsurlarıyla tamamlanmasıyla birlikte bölgedeki tarımsal üretim, gıda işleme sanayileri ve tarıma dayalı sanayi kolları önemli ölçüde gelişecektir.

Tarım, gıda, tekstil, lojistik ve diğer sanayi alanlarında oluşacak üretim zincirleri bölgeyi güçlü bir ekonomik merkez haline getirebilir.

Bu üretim ekosistemi yalnızca Türkiye iç pazarıyla sınırlı kalmayacaktır.

Habur ve Nusaybin gibi sınır kapıları üzerinden Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağlanacaktır.

Ayrıca küresel ticaret ağlarının en önemli projelerinden biri olan Belt and Road Initiative (Bir Kuşak Bir Yol) kapsamında gelişen ticaret koridorlarıyla birlikte bu üretim merkezleri dünya pazarlarına da entegre olabilir.

Yani Dicle Havzası’nda kurulacak güçlü bir üretim merkezi yalnızca bölgesel bir yatırım değil, aynı zamanda uluslararası ticaret ağlarının bir parçası olabilir.

Bölgenin kalkınması için daha büyük ölçekli ve daha güçlü sanayi yatırımlarına ihtiyaç vardır.

Eğer Dicle Havzası’nın ortasında, Midyat–Mardin platosunda büyük ölçekli bir üretim merkezi kurulursa yalnızca fabrikalar kurulmuş olmaz.

Bir ekonomik ekosistem oluşur.

Lojistik gelişir.

Yan sanayi gelişir.

Hizmet sektörü büyür.

İstihdam artar.

Ve bölgenin milli gelirden aldığı pay yükselir.

Bu gelişim yalnızca Mardin’i değil aynı zamanda Şırnak, Siirt ve Batman gibi çevre illeri de doğrudan etkiler.

Yani Dicle Havzası’nın tamamında yeni bir ekonomik hareket başlar.

Türkiye’nin kalkınma hikâyesi yalnızca birkaç bölgenin büyümesiyle yazılamaz.

Gerçek kalkınma, Anadolu’nun tamamı üretime katıldığında gerçekleşir.

Bu nedenle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun bu büyük sanayi vizyonunun içinde güçlü şekilde yer alması büyük önem taşımaktadır.

Ve özellikle Dicle Havzası’nın ortasında yer alan Turabdin platosu, sahip olduğu geniş arazi yapısı, enerji altyapısı, sınır ticareti avantajı, lojistik imkanları ve uluslararası ticaret koridorlarına yakınlığı ile Türkiye’nin yeni sanayi vizyonu içinde değerlendirilmesi gereken önemli bir adaydır.

Çünkü kalkınma yalnızca büyüme değildir.

Üretimin, fırsatın ve refahın ülkenin her tarafına yayılmasıdır.

Ve belki de bugün sorulması gereken soru şudur:

Türkiye yeni sanayi haritasını çizerken, Dicle Havzası’nın ortasında yer alan Turabdin platosu neden bu büyük üretim vizyonunun önemli merkezlerinden biri olmasın?

Halil EL

Margisad Yönetim Kurulu Başkanı, Doğu Güneydoğu Kültür Sanat Derneği Yüksek İstişare Kurulu Bölge Başkanı

halilelbey@hotmsil.com

hel24548@gmail.com