Suç yarat ki 'bonus'un artsın

YAŞAR AYDIN/BİRGÜN

İstanbul’da Hüseyin Çapkın’in Emniyet Genel Müdürlüğü’ne atanmasından sonra birçok iddia ortaya atıldı. Bunlardan biri de “Önleyici Hizmetler Büro Amirlikleri Puan Cetveli." İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde yaklaşık iki yıldır uygulamada olduğu belirtilen sisteme göre suçlar ve suçlular sınıflandırılmış ve puanlandırılmış. Polisler bu puanlamalara göre “bonus”ları topluyor. Üstelik toplanılan bonus polislerin görev yerlerinin belirlenmesinde önemli kriter oluyor.

Emniyetteki birçok gelişmeyi duyuran Polis-Haber adlı haber sitesine göre uygulama çok başarılı olarak yürüyor. Sitenin haberinde konuyla ilgili şu bilgiler veriliyor:

369 BİN GÖZALTI
“Hüseyin Çapkın’ın İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne gelmesiyle Önleyici Hizmetler ve Güven Timleri’nde uygulanan bonus sistemiyle, etkileyici performans göstererek yüksek bonus toplayan 670 polisin tayinleri operasyonel şubelere çıkarılırken, düşük bonus alan 300 polis de sürgün yerleri olarak nitelendirilen nöbet noktalarına çekildi. Yüksek bonus toplayan 70 Güven Timi polisinin, terör, organize, mali, narkotik, asayiş şubelere tayinleri çıkarıldı, 300’üne takdirname verildi. 100 polis ise düşük bonusları nedeniyle Köprü Koruma ve diğer koruma noktalarına nöbete gönderildi. Önleyici Hizmetler Büro Amirlikleri’nden ise 600 polis operasyonel şubelere çekildi. Önleyici Hizmetler, 10 ayda, uyuşturucu, adam yaralama, cinayet, kapkaç, hırsızlık olaylarının da aralarında bulunduğu 325 bin 720 olaya müdahale etti, 369 bin 300 kişi gözaltına alındı."

'KEYFİ GÖZ ALTILARA YOL AÇAR'
Konuyu TBMM’ye taşıyan İstanbul Milletvekili Melda Onur, bu tür bir uygulamanın keyfi gözaltılara yol açacağını savunarak, konuyu bir soru önergesi haline getirdi. Onur, “Konu ile çeşitli basın-yayın organlarında haberler çıktı. Uygulamanın varlığı neredeyse kesin. Ayrıca ben bu konuyu birkaç ayrı kaynaktan doğrulattım. Aktivistler ve avukatlar böyle bir belge var, gördük diyorlar” diye konuştu.
Uygulama için emniyet birimlerine belgenin dağıtıldığını söyleyen milletvekili Onur, şunları kaydetti:

“Belge resmi bir evrak şeklinde de düzenlenmemiş olmayabilir. Birçok kurumun yaptığı gibi kurum içi bir 'evrak' niteliği taşıyabilir. Bunun açıklanması gerekiyor. Ülke koşullarını da dikkate aldığınızda çok tedirgin edici bir uygulama. Daha iyi bir yere tayin için bir sürü keyfi göz altı da yapılması mümkün. Belgede 'suç adı' 'puanı' ve 'tutuklanırsa' başlıklı üç sütunda cinayet, hırsızlık gibi çeşitli suçlar yer alıyor. Cinayet için 1000, yankesicilik için 50 puan öngörülmüş. Ayrıca 'Travesti', 'Bilinen Bayan', 'Kabahatler Kanunu', 'Memura Mukavemet' (Hedef Kitle) gibi belirsiz tanımlamalar yapılmış. Ayrıca 'Suç' sayılan fiillerin yanına eklenen 'Travesti' ibaresi transeksüel yurttaşlarımızın var oluşlarını bir suç olarak tanımlamakta, 'Bilinen Bayan', 'Kabahatler Kanunu', 'Memura Mukavemet (Hedef Kitle)' ibareleri ise belirsizlikleri ile kolluk güçlerine geniş bir keyfiyet alanı verebileceği endişelerini doğallığında oluşturuyor."

SORU ÖNERGESİNDE NELER VAR?

 

* Söz konusu “ÖNLEYİCİ HİZMETLER BÜRO AMİRLİKLERİ PUAN CETVELİ” belgesi Polis teşkilatında yürürlükte olan bir uygulama mıdır?
* Bu puan cetveli uygulanmakta ise puanlama sistemi nasıl işlemektedir? Toplanan puanlar ne şekilde değerlendirilmektedir?
* Tutuklama olmayan gözaltı işlemlerinin de puanlandığı bir sistemle keyfi gözaltı sorunu nasıl önlenecektir/önlenmektedir? Serbest bırakma ile sonuçlanan gözaltı işleminin puanı nasıl değerlendirilmektedir?
* Düşük bonus alan memurların bunu yükseltme yönünde göstermek isteyecekleri performansın keyfi uygulamalara dönüşmemesi için bir önlem alınmakta mıdır?
* Türkiye Cumhuriyeti Yasalarına ve Uluslararası Sözleşmelere göre Travesti/Transseksüel olmak suç değildir. Bakanlığınız hangi mevzuata dayanarak “Travesti” diye bir suç tanımlamıştır?
* Puan cetvelinde geçen “Bilinen Bayan” teriminin gerçek tanımı nedir?
* Kabahatler Kanunu uygulamalarının kapsamı nedir? Mahkeme yoluyla iptal durumunda puanlar ne olmaktadır?
* “Memura Mukavemet (Hedef Kitle)” ibaresindeki “Hedef Kitle” kimlerdir ve neye göre belirlenmektedir?
* Yoğun gözaltı ve tutuklamaların yaşandığı Balyoz, Devrimci Karargah, Ergenekon, Hopa, KCK, Oda TV Davası gibi davaların operasyonları sürecinde de bu bonus puanlar geçerli olmuş mudur? Bu gözaltı ve tutuklamalarda görevli memurlar ne kadar bonus puan toplamışlardır? Ayrıntılı tablo ile açıklamanızı talep ederim.